Wat zijn het?
Geslachtsziekten heten tegenwoordig soa: seksueel
overdraagbare aandoeningen. Het is een verzamelnaam voor besmettelijke
ziekten die zich voornamelijk verspreiden via seksueel contact.
Er zijn zo’n tien verschillende soa, waaronder
gonorroe (een druiper), aids, herpes en schaamluis.
De volgende verschijnselen kunnen wijzen op een soa:
- zweertjes of wratten op de penis, vagina,
schaamlippen of anus;
- pijn bij het plassen of pijn in de anus;
- (ongebruikelijke) afscheiding uit de penis, anus
of vagina;
- jeuk in het schaamhaar;
- geelzucht.
Niet iedereen merkt dat hij of zij besmet is; vooral
vrouwen hebben soms weinig of geen klachten van een soa.
Waardoor komt het?
Bijna alle soa worden veroorzaakt door virussen of
bacteriën. Deze leven in bloed, sperma en vaginaal vocht. U kunt soa
krijgen door te vrijen met iemand die besmet is, als daarbij contact
optreedt tussen mond, anus, penis of vagina.
Schaamluizen kunnen zich al verspreiden als mensen bloot tegen elkaar
aan liggen of via het beddengoed.
Kan het kwaad?
Sommige soa hebben ernstige gevolgen als ze niet op
tijd behandeld worden. Bij mannen kan een soa bijvoorbeeld een
zaadbalontsteking of een prostaatontsteking veroorzaken. Bij vrouwen
kan een ontsteking van de eileiders of de eierstokken het gevolg zijn.
Ontstekingen kunnen koorts, pijn en een ziek gevoel geven. Op langere
termijn kan onvruchtbaarheid het gevolg zijn.
De meeste soa zijn goed te behandelen.
Wanneer naar de huisarts?
Het is van belang dat u meteen naar uw huisarts gaat
als u klachten heeft die wijzen op een soa. Ook als u onveilig
gevreeën heeft met iemand die besmet is, moet u naar de huisarts gaan.
De gevolgen van een soa kunnen immers ernstig zijn. Bovendien kunt u
anderen besmetten. Een soa gaat zelden vanzelf over, ook al zijn de
klachten verdwenen. Veel mensen schamen zich voor een soa en vinden
het moeilijk om naar de huisarts te gaan. Voor uw huisarts is het
echter een aandoening waar hij of zij regelmatig patiënten op het
spreekuur ziet. Vertel wat uw klachten zijn en zeg dat u denkt aan een
geslachtsziekte.
Veilig vrijen
Door veilig te vrijen kunt u besmetting voorkomen.
Voor de meeste soa geldt dat knuffelen, (tong)zoenen, strelen, tegen
elkaar aan liggen of elkaar met de hand bevredigen veilig is. Het is
niet veilig om elkaar met de mond te bevredigen. U moet dan voorkomen
dat u sperma of (menstruatie)bloed binnenkrijgt.
Bij vormen van vrijen waarbij de penis in aanraking komt met de mond,
vagina of anus, moet altijd een condoom gebruikt worden. Condooms
geven bescherming omdat virussen en bacteriën er niet doorheen kunnen.
Een condoom gebruiken is niet moeilijk, maar u moet het wel op de
juiste manier doen. In de folder ‘Ik vrij veilig of ik vrij niet’
staat duidelijk uitgelegd hoe u een condoom gebruikt. Deze folder is
verkrijgbaar bij de Gemeentelijke Gezondheids Dienst (GGD); daar zijn
bovendien veel andere folders te krijgen over soa, aids en veilig
vrijen.
Natuurlijk kunt u zonder bescherming met uw vaste partner vrijen als u
zeker weet dat u beiden niet met soa besmet bent.
Voor het voorkomen van zwangerschap kunt u de de
informatie op de bladzijde ‘Voorbehoedmiddelen’ lezen.
Meer informatie?
Als u meer wilt weten over soa of veilig vrijen,
kunt u informatie vragen bij:
- uw huisarts of de doktersassistente;
- de plaatselijke GGD, afdeling Infectieziekten:
zie telefoonboek;
- de Rutgers Stichting, landelijk telefoonnummer
0900-9398;
- de AIDS-SOA-infolijn, 0900-2042040
© Nederlands Huisartsen Genootschap |
